Do pierwszego rozbioru

Teren gminy Osie dzieli losy Pomorza gdaskiego. I tak w XIII wieku znalaz si w pastwie ksit gdasko-pomorskich, a w trakcie postpujcego rozbicia dzielnicowego w dzielnicy wieckiej. Po mierci w r. 1294 ostatniego z dynastii Mszczuja II wszed na mocy ukadu w Kpnie w skad pastwa Przemysawa II, a pniej Wadysawa okietka.

Jednak w wyniku wydarze z lat 1308-1309 znalaz si na ponad 150 lat w rkach zakonu krzyackiego, w ramach pogranicznej komturii wieckiej. Krzyacy, mimo e przypisuje si im czsto prowadzenie polityki eksterminacyjnej i germanizacyjnej wobec ludnoci nieniemieckiej, respektowali zwyczaje miejscowej ludnoci i zastane uregulowania prawne, a polityk ich cechowa pragmatyzm i denie do jak najszybszego zagospodarowania podbitych terenw przez popieranie wsi czynszowych na prawie niemieckim. Klska zakonu w wojnie z polsk w latach 1409-1411 spowodowaa wzrost ucisku fiskalnego na ziemiach pod jego panowaniem.
Prawdopodobnie, to byo przyczyn powstania dokumentu, z ktrego czerpiemy pierwsze wiadomoci o miejscowociach gminy, wystpujcego w literaturze jako inwentarz lub ksiga czynszowa.
Niezwykle istotnym momentem w dziejach Pomorza Gdaskiego, a tym samym terenw gminy, bya wojna trzynastoletnia. W jej wyniku dzielnica ta zostaa ponownie przyczona do Polski. Wydarzenie to przynioso oprcz zmian politycznych rwnie zmiany ekonomiczne, polegajce na deniu do unifikacji tych terenw z pozostaymi ziemiami polskimi, w tym rozwoju gospodarki folwarczno-paszczynianej. Efektem tego byo - najprawdopodobniej - powstanie folwarku we Wierzchach.
Lata po zawarciu pokoju toruskiego byy w historii tych ziem okresem spokoju, a ludno wiejska, o ile kraju nie nawiedzay klski nieurodzaju, ya dostatnio.
Najazd na Pomorze Gdaskie krla szwedzkiego Gustawa Adolfa przerwa okres pokojowego rozwoju prowincji. Trwajce w latach 1626-1629 walki nie oszczdziy rwnie rejonu Osia.
Krl wadysaw IV jeszcze w roku 1643, oddajc w wieczyste uytkowanie oskiemu sotysowi Franciszkowi Nieradzkiemu dobra soeckie, czyni to tytuem rekompensaty za spustoszenia okresu wojny, w tym utrat dokumentw potwierdzajcych przywileje nadane jeszcze przez krzyakw.
wier wieku pniej, w okresie potopu szwedzkiego (1655-1660), teren gminy znw znalaz si w ogniu walk. Kilkuletnia okupacja szwedzka, toczona w oparciu o Bory Tucholskie wojna partyzancka, przemarsze regularnych armii, ktre nie mogy nie korzysta z przebiegajcych przez gmin szlakw komunikacyjnych, spowodoway, e w roku 1664 dokonujcy lustracji komisarze krlewscy zastali tragiczny jej obraz. We wszystkich wsiach naliczono jedynie 3 gburw podczas, gdy w roku 1649 w samym Osiu byo ich 18. Zniszczone i opustoszae byy myny w urze i Grzybku, piec smolarny w Oskim Piecu, folwark we Wierzchach. Powszechne byo zjawisko ponownego odtwarzania, na podstawie relacji wiadkw zaginionych dokumentw lokacyjnych.
Mimo, e nie dysponujemy bezporednimi relacjami nic nie przemawia za tym, aby teren gminy oszczdziy wojny toczone w XVIII wieku, to jest wojna pnocna: (1700-1721), wojna o tron polski (1733-1735), wojna siedmioletnia (1757-1763), konfederacja barska (1768-1772). Maszerujce przez teren Pomorza wojska szwedzkie, pruskie, rosyjskie i polskie w rwnym stopniu przyczyniay si do wyniszczenia gospodarczego regionu. Wszystkie nakaday kontrybucje, day paszy, ywnoci i podwd, nie unikay gwatw mordw i poogi.

Tematy opracowano na podstawie Informatora turystycznego "Gmina Osie" - TMBT 1995 r.
z dziau opracowanego przez mgr Marka Miesa.
Dzia "Zasueni i wybitni ludzie opracowa Mariusz Chudecki.
Od Redakcji: Niektre rdtytuy zostae zmienione. Zaktualizowano te zapisy w czci "Po II wojnie wiatowej"

Reklama
Reklama
Reklama
Reklama